Hoe kinderen naar je luisteren in 1 stap

12 Jan 2017

“ 'Ik kan dit niet' bestaat niet in mijn klas. Wat je niet kan, kan je leren.”

 

Als je mijn zoon Toon vraagt wie zijn favoriete superheld is, kiest hij geen Batman of Transformer, maar zijn juf: Kina. En dat begrijp ik heel goed. Kina Robyn (°1979, Antwerpen) is namelijk een super inspirerende kleuterjuf. Ze staat niet bòven kinderen maar er tussenin. Ze luistert naar hun, stelt haar hart open, knuffelt en dat maakt dat 'haar' kinderen van Freinetschool ‘t Hinkelpad in Bornem ook écht naar haar luisteren.

Nu zit Kina thuis. Toon's superheld is geveld door fybromyalgie. En dat zorgt ervoor dat ze een hele tijd niet kan doen wat ze het liefst doet in de wereld.

 

Lieve Kina, hoe is dat voor je?

Ik kom mezelf keihard tegen. Ik ben iemand die altijd tegen zichzelf roept: 'Gaan, gaan, gaan!!!' Maar nu is er iets in mijn lichaam dat niet meer mee wil. Iets dat zegt 'Ho, stop nu. Ga maar eerst eens aan jezelf denken'. En dat maakt dat ik me vreselijk nutteloos voel. Het liefst zou ik de hele dag op school komen zitten met een boek. Maar dan ga ik toch weer meer doen dan goed voor me is.

 

Kan je wel zonder knuffels nu je al zo lang thuis zit?

Oh, ik mis dat enorm! Normaal als ik 's ochtends op de speelplaats kom dan zie ik de ene stralende glimlach na de andere. Dan krijg ik zoveel knuffels dat ik ook op een slechte dag meteen vergeet dat ik ziek ben. Op school ben ik eigenlijk altijd blij. Ik vergeet mijn grenzen en blijf doorgaan tot ik ’s avonds crash op de bank.

 

Die knuffels zijn echt heel belangrijk voor je, hé?

Ja, absoluut. Knuffelen is energie. Kinderen die niet knuffelen daar is iets mee. Ik heb al kinderen in mijn klas gehad die wegtrekken of zich afsluiten als je ze aanraakt. Dat is een teken dat er iets vastzit, dat ze zich niet veilig voelen. Ik zoek dan naar een ingang: kan ik ze meer op schoot nemen? Wat vind dit kind leuk? Hoe kan ik me levelen met dit kind? En vaak lukt het dan dat zo'n kind zich toch opent. Ik krijg dan soms een blij smsje van de mama: 'Amai, wat is er gebeurd?!'

Het omgaan met kinderen zit echt in mij. Ik blijf ook altijd kind, ik wil nooit groot worden.

 

Wat is de Kina-way van juf zijn?

Op mijn vorige school (De Wollewei) ben ik mijn goeroe tegengekomen: André de Fre, de directeur. Hij heeft mij geleerd om kinderen te zien als je gelijke. Jezelf ernaast plaatsen en ernaar luisteren. Ze met zoveel respect behandelen dat zelfs het moeilijkste kind wél doet wat jij wilt, omdat het daar zelf voor kiest.

Het is belangrijk om kinderen laten voelen: 'Ik zie u graag en ik respecteer u. En ik begrijp dat jij het moeilijk hebt en dat vind ik belangrijk. Maar luister ook eventjes naar mij, misschien begrijp je mij dan ook en waarom ik het anders zie.'

 

Geef eens 'n voorbeeld?

Stel je voor dat je kind de hele zetel aan het vol kleuren is. Hoe pak je dat aan? Hoe reageer je? Schiet je uit en maak je je kwaad? Dan wordt het bang. En dan krijgt het niet echt jouw boodschap mee waardoor ze het de volgende keer gewoon nog eens doet. Dingen die niet mogen zijn altijd véél leuker.

Terwijl als je op je knieën naast je kind gaat zitten en je haar nog heel even laat verder kleuren, (wat  heel moeilijk is als ouder) kan je zeggen 'Ik word eigenlijk verdrietig van wat je nu doet'. Dan gaat dat kind meteen zoiets hebben van 'Oei, ik heb mijn mama verdrietig gemaakt. En als je dan uitlegt dat die zetel keiveel geld heeft gekost en je de stift er niet uitkrijgt omdat de zetel niet in de wasmachine past. En je niet elke maand een nieuwe zetel kan kopen. Dan gaat het kind de boodschap veel beter begrepen hebben dan wanneer het een uitbrander krijgt.

Dat is de basis van hoe ik met kinderen omga. Praten en luisteren. Vooral luisteren. Dat komt altijd op de eerste plaats.

 

Maar wat doe je dan als 2 kinderen op de speelplaats met elkaar vechten?

Spontaan is er de reactie: er naar toe vliegen en roepen ‘hee, da mag nie!’ Maar ik probeer toch altijd te luisteren naar hun verhaal. Ze mogen dan om de beurt vertellen. Er zijn altijd 2 kanten van het verhaal. En als we er dan achter komen waar het fout is gelopen dan kunnen we er ook voor zorgen dat het volgende keer niet meer gebeurt.

Veel volwassenen zouden dat trouwens ook mogen leren; naar elkaar luisteren in plaats van meteen heel boos te worden omdat iets hen niet aanstaat. Probeer gewoon een beetje empathisch te zijn en je in een ander te verplaatsen.

 

Hoe geef je dat in je klas mee, dat empatisch zijn?

We leren zorgen voor elkaar. Door elkaars rug te masseren met balletjes.

Door elkaar de dingen te leren waar we goed in zijn. Als een kind bijvoorbeeld niet zo goed kan tekenen dan zet ik er een kind naast dat daar wel in uitblinkt en vraag het om iets voor te tekenen. En dan zie je dat ze plots wél resultaten boeken.

 

Het is belangrijk om als leerkracht op zoek te gaan naar de talenten van elk kind. En het kind mee te laten inzien wat dat precies is. 'Hier ben ik sterk in, en dan is het niet zo erg om in iets anders minder goed in te zijn' Geloven in jezelf is alles. 'Ik kan dit niet', bestaat niet in mijn klas. Wat je niet kan, kun je leren.

 

Ik kan me voorstellen dat het een enorm kabaal kan zijn in je klas met 18 kleuters.

Hoe lukt het jou om dan te luisteren?

Ja, het kan er luid aan toe gaan! Soms gaan ze zo hard op in hun spel dat ze vergeten dat er ook nog andere kinderen in de klas zitten. Als je dan gaat roepen om stilte heeft dat bijzonder weinig effect. Meestal ga ik eventjes in de luidste hoek zitten en leg ik uit dat het zonder het ‘VVRRROEMMM, VVROEMMMMMM!!!!’ van hun auto best rustig is in de klas. Door even mee te voelen en mee te spelen zoek ik mee naar een andere manier om verder te gaan met het spel. En dat werkt wel.

 

Daarnaast zijn de praatrondes zo belangrijk. Elke ronde koppelen we terug hoe het speelmoment verlopen is. Is er ruzie geweest? Hoe was de sfeer in de klas? Vond iedereen het leuk? En als er dan veel lawaai was dan bespreken we dat.

Samen zoeken we dan naar hoe we dat anders kunnen aanpakken. Het kind begrijpt 'ik krijg geen opdonder omdat ik lawaai maak, maar er wordt mij wel gevraagd om respect te hebben voor mijn klasgenoot'. Een klas is een mini maatschappij en ik zou zo graag hebben dat het daarbuiten er net zo aan toegaat.

 

En dan gaat de bel en dan staan al die volwassen ouders aan de deur. Ik zie soms dat je liever in je maatschappijtje wil blijven. Klopt dat?

Kinderen zijn open. Volwassenen vaak niet meer. Die hebben al zoveel meegemaakt. Er zijn natuurlijk wel uitzonderingen. Mensen die hun gevoelens durven uiten en open en eerlijk zijn. Maar zoveel mensen kroppen alles op tot hun emmertje vol is. En dan plots komt het er allemaal uit en weet je niet meer waarom. Kinderen uiten zich in het moment, zelf als ze ergens mee zitten. Da’s wel veel gemakkelijker.

 

Hoe pak je negatief gedrag aan?

Je moet kinderen laten voelen dat negatief gedrag niet werkt. En dat doe je door er geen aandacht aan te geven. En door ze te motiveren om te praten en oplossingen te zoeken. Van zodra ze inzien dat negatief gedrag écht niet werkt dan gaan ze dat gedrag ook niet meer vertonen.

Als een kind bij het minste dat er misloopt gaat stuiteren of keihard gaat wenen, kan je er beter niet achteraan om het te sussen. Pas als het weer wat rustig wordt kan je wel zeggen: 'Als je wil praten, ben ik hier om naar je te luisteren, maar niet als je zo boos bent.' En dan ga je weer weg. Tot het echt stil is.

Dat vraagt wel veel geduld. Maar van het moment dat ze doorhebben dat ze ook kunnen kiezen om erover te praten, gaan ze helemaal anders reageren.

 

Klinkt fantastisch, maar je zal toch ook af en toe gewoon de orde moeten handhaven in de klas. Hoe zit het dan met regels?

Oh, het is heel belangrijk dat er regels zijn. Vaak denken mensen: Hier mogen die kinderen zo maar wat doen. Maar dat is absoluut niet waar. Kinderen luisteren naar mij, maar wel omdat ze die regels begrijpen. En omdat ze inspraak hebben in de regels. Ze weten dat ik bereid ben om naar hen te luisteren als ze het niet eens zijn met een regel.

Zo mogen er maar vier kinderen in de poppenhoek. Maar als een kind mij vraagt waarom, ben ik bereid om te zeggen; 'Goed, probeer maar met vijf' en als het te luid is dan komen we erop terug. Gaat het goed, dan passen we de regel aan, zolang het maar rustig blijft. Als iedereen het gevoel heeft dat hij meebeslist dan heeft niemand een probleem om die afspraak na te komen.

 

Waar geloof je in?

Dat alles kan, als je er maar in gelooft. Dat heeft mijn mama mij geleerd. Zij zei me altijd: 'Energie volgt je gedachten'. Als kind heb je zoiets van 'Ja, ja het zal wel'. Bij minigolven bijvoorbeeld. Als de bal er tien keer naast ging, dan zei ze; 'Ga daar nu eens staan, doe je ogen dicht en zeg tien keer tegen jezelf ik kan dat, ik kan dat, die bal gaat er nu ingaan.' En ja hoor, dan ging de bal zo in het gaatje!

Alles begint in je hoofd. En dat geldt niet alleen voor ‘dingen kunnen’ maar ook voor een ziekte zoals fybro. Als ik de dag start met de gedachte dat het vandaag een goeie dag wordt, dan zal het ook een betere dag zijn dan wanneer ik bij het eerste pijntje denk 'ho, het doet weer allemaal pijn, gaat het wel lukken vandaag?’

Positieve gedachten brengen je zoveel verder. Dat zeg ik vaak tegen mijn kinderen. Als ze iets moeilijk vinden of zeggen 'ik kan dat niet'. Je kan het wél als je er in gelooft.

 

Wie inspireert jou?

Ja, kinderen, hé! Met hun open blik op de wereld.. Ze komen soms met dingen af die je totaal niet hebt gezien. Ze denken out of the box. Cognitief kunnen zij van ons leren. Maar hun open mind en onvoorwaardelijkheid, daar kunnen wij heel veel van leren.

 

Als jij Minister van Onderwijs zou zijn, welke maatregel zou je dan invoeren?

Dat je met 2 in een klas kan staan. Omdat je dan meer tijd kan geven per leerling.

Kinderen vinden het heerlijk, net als volwassenen, om de aandacht even helemaal voor hun te krijgen. Want dan wordt er écht naar hun geluisterd.

Er zijn heel veel scholen waar er voor 30 leerlingen maar 1 juf is; en daar hebben die kinderen eigenlijk niet veel aan. Daar kan je alleen regels toepassen. Vanuit de overheid wordt dat allemaal heel zwart wit bekeken: zoveel leerlingen betekent zoveel lestijden.  daarop worden je lestijden afgestemd. En dat is doodzonde. Kinderen zijn alles, zij zijn de basis, dat is je toekomst. Je zou er verdorie àlles moeten insteken zodat ze alle tijd en aandacht krijgen.

 

Jij hebt de belangrijkste job van de wereld, he Kina?

Ja, en ook de mooiste. Ik krijg er ongelooflijk veel voor terug  Ook van ouders die keihard appreciëren wat je doet voor hun kind. Soms krijg ik bijvoorbeeld een berichtje van een moeder wiens kind plots zijn naam kan schrijven. Dan ben ik heel trots, dat is de grootste voldoening: Ze zien groeien.

En als de laatstejaars nog af en toe hun knuffel komen halen dan is het voor mij rond. Dan voel ik me geslaagd in mijn missie: een stukje Kina achterlaten in elk sterreke.

 

Heel veel sterkte Kina. Ik wens dat je met volle kracht weer voor je klas kan staan.

 

Credits voor mijn lieve man Bouke Zoete voor zijn hulp en raad bij dit interview! 

 

 

 

 

 

 

Please reload

RECENTE POSTS:

20 Apr 2018

11 Jan 2018

Please reload

  • Facebook - White Circle

HET MINISTERIE VAN POSITIEVE ZAKEN 2016

Het Ministerie Van Positieve Zaken wil van deze wereld een blijere plek maken. En dat doet het door te inspireren, te verbinden, te vieren en te werken. We zetten onze talenten in voor mensen, organisaties en bedrijven die hetzelfde doel voor ogen hebben.